woensdag 23 juli 2014

2014-07-22 Meten en verrassingS-drills

Weer     :  Zonnig, NNO Wind 3 bft  
Duikers : Arno, Reinier, Ted, Nico, Axel
Doel     : Metingen en foto's maken van de SETL platen en stations,  S-drills.
Duur    :  64 minuten.
Lucht temp  : 22,0 Celsius
Water temp :  10 Celsius minimum.
Fauna    : Kleine afzonderlijke scholen met jonge vis, jonge posjes, Slakjes op bodem, 
Flora : Lange fonteinkruiden -> Potamogeton pusillus in bloei, Potamogeton crispus, Draadalgen, Gloeotrichea pisum zit ondiep op veel fonteinkruid. Dat zijn de donkere bolletjes.
Kranswierplantje op 4 meter diepte.
Thermocline: 6,0 mtr

Geen zichtmetingen 
·  Dutchi op 3 mtr =   2,0 meter.
·  Secchi op 3 mtr =  2,5 meter.
·  Dutchi op 6 mtr =   6,0 meter.
·  Secchi op 6 mtr =  7,0 meter.
·  Dutchi op 9 mtr =   8,0 meter.
·  Secchi op 9 mtr =  9,0 meter.
·  Secchi verticaal =  3,5 meter.
Zie het log voor de details.
Zie alle foto's van deze duik.

Opmerkingen:

Vandaag moet er weer gemeten worden, want ondanks dat meten saai is, is het ook belangrijk.  Als ik namelijk het log er op na sla zie ik dat het zicht al sinds 2010, rond de derde week van juli dat het zicht 2-3 meter is op een diepte van 3 meter.
2010 - zicht 3,0 mtr - Temp. 22 celsius (met beluchting)
2011 - zicht 2,0 mtr - Temp.19 celsius (met beluchting)
2012 - zicht 2,0 mtr - Temp. 22 celsius (met beluchting)
2013 - zicht 2,5 mtr - Temp. 23 celsius (zonder beluchting)
2014 - zicht 2,0 mtr - Temp. 23 celsius (zonder beluchting)

Zo zie je dat er dan toch wel een trend is te bespeuren.
Ted, Nico en ik ontmoeten Arno en Reinier voor het eerst. Twee enthousiaste GUE duikers die via Sanne zijn afgekomen op het trainingsgroepje van GUE Haarlemmermeer.
Robin is er ook, maar die heeft andere plannen en wil lekker relaxed duiken.

Maar voordat we gaan duiken leg ik aan het team uit wat de bedoeling is. Niet alleen meten, maar ook trainen kan simpel gecombineerd worden in een duik. Sterker nog, een zichtmeting doen en het maken van foto's is feitelijk al een goede training om je backkick en buoyancy bij te houden. Het leek mij voor deze duik ook  leuk en leerzaam om onaangekondigde S-drills te trainen. Niet eerst netjes positioneren blablabla, maar gewoon alert handelen als er wat is en niet treuzelen en positie bewaren. 
Dan wordt men ineens een stuk scherper tijdens de duik. We spraken wel af tijdens de metingen geen S-drill  te doen en ook pas als Ted gewisseld had van stage naar backgas.
Eerst een GUE-EDGE, en dat bleek geen overbodige luxe te zijn.

Bedoeling was om op 2 meter diepte naar de SETL platen te zwemmen, maar onder de 3,5 meter is het zicht stukken beter. Nico en ik zwemmen voorop. Ik kan in deze oersoep amper de platen vinden en tijdens het stijgen hoor ik een tik tegen mijn set. Verhip ik zit tegen m'n plaat aan te botsen.. Dan blijkt toch wel logisch dat SETL H106 flink kaal is geworden terwijl H136 nog vol zit.
H106 hangt denk ik aardig ongelukkig en tijdens de metingen wordt deze natuurlijk gescrubbed door onze bellenstroom en mogelijk ook van andere duikers. Voortaan moet ik deze plaat dan maar verplaatsen, want de zoetwatersponzen zijn er nagenoeg helemaal af. De eerste foto is van 08-07-2014 en de tweede van 22-07-2014. Dat zegt genoeg lijkt me. Het verloop van alle stations vind je hier


SETL H106 08-07-2014
SETL H106 22-07-2014
 De nieuwe platen H135 en H128 groeien nu wel heel snel vol met jonge mosselen. 
Kijk maar wat er in 14 dagen is gebeurd.
SETL H128 22-07-2014

SETL H128 08-07-2014


Kortom het is weer mosseltijd. Nadat de metingen en foto's zijn afgerond zwemmen we richting de kleiblokken zoals afgesproken. Onder de 8 meter is het zicht goed. Ik vraag of Ted al gewisseld heeft.....Check. GAME ON!
Nu speelt de gedachte in je achterhoofd, dat je een noodsignaal kan verwachten. Er gebeurt nog niks. Ik zwem met Nico voorop en de rest blijft wat achter. Nico heeft aangegeven dat hij deze oefening niet mee wil doen en dat is natuurlijk prima. Dan flitst er wat en ik draai mij om. Ted geeft een noodsignaal, maar voordat ik bij hem ben heeft Reinier (die vlak naast hem zwom)  hem al een een automaat aangereikt. We hadden ook afgesproken dat Reinier en Arno mee zouden doen als ze zich oke voelde. Ze hebben nog niet eerder in de bosplas gedoken, maar dan blijkt dus dat de heren zich hier prima op hun gemak voelen. 
De drill wordt strak uitgevoerd terwijl Arno en ik in positie erbij hangen. Nico blijft in mijn gezichtsveld. Dan krijgen we de smaak te pakken. Elk schokje van een lamp wordt nu al een triggerpoint. Er wordt direct en adequaat gehandeld. De blokken klei laat ik aan Arno, Reinier en Nico zien. Een lamp maakt een schokje achter mij en ik draai mij om om naar Ted te zwemmen, die me aankijkt, maar verder niks doet, geen hand naar de keel...nou ja zeg. Ik draai me weer om en dan nog een kort signaal met de lamp van Ted.. ik draai me weer terug en hij kijkt me weer met zijn trouwe ogen aan. Dan biedt Reinier die ook twijfelt toch een automaat aan en Ted neemt 'm aan. 
Verdikkeme waarom vraag ik dan niet even een okeetje voordat ik me weer omdraai. Wederom het feit dat als er iets buiten de lijn der verwachting ligt, je toch meer tijd nodig hebt of anders reageert. Leermomentje voor mij dus. 
Nico krijgt op een gegeven moment wat lucht in de benen en stijgt wat en Ted blijft bij hem. Reinier, Arno en ik wachten even. We zien niks en het duurt even, dus we gaan toch maar even opstijgen en zo trainen we ook direct een stopje op 6 en 3 meter diepte met slecht zicht. Aha we zien al weer dubbelsets onder ons en we voegen ons weer samen.

De tijd vliegt voorbij en we breien er een eind aan. 
Dit was een ontzettend leuke en leerzame duik. Dit soort dingen gaan we vaker doen, want daardoor dut je niet in tijdens je duik. Duiken is natuurlijk een stuk ontspanning, maar dat scherpe randje moet er wel blijven.

Oja nog steeds veel kleine slakjes en het darmwier is echt weg. Nog een kranswiertje op 4 meter en het valt mij op dat er jonge posjes op de bodem zwemmen op een meter of 4 in de noordwesthoek. Die houden van het schemerlicht, maar ik had ze nog niet eerder gezien.
Na het duiken praten we nog lang na onder het genot van een sinaasappelsapje van Nico.

Wil je een keer je GUE skills trainen? Laat dan even een berichtje achter op facebook.com/pbhbos



donderdag 17 juli 2014

2014-07-12 Kranswieren zoektocht

Weer     : Bewolkt met zon, W Wind 2 bft  
Duikers : Team Cora, Willem, Niels en 
                Team John, Walther, Axel 
Doel     : Kranswiersoorten scoren en andere planten
Duur    :  96 minuten.
Lucht temp  : 20,0 Celsius
Water temp :  10 Celsius minimum.
Fauna    : Kleine afzonderlijke scholen met jonge vis, jonge slakjes op bodem, drie palingen. Zeer veel jonge mosseltjes op planten. Dode jonge baarsjes en andere soorten. 
Flora : Lange fonteinkruiden -> Potamogeton pusillus in bloei, Potamogeton crispus een Eleochara soort, , draadalgen, Gloeotrichea pisum. 
Kranswiersoorten NW hoek. 
Chara contraria, Chara Globularis, Chara vulgaris + var longibracteata, Nitellopsis
Thermocline: 6,0 mtr een hele duidelijke. 

Geen zichtmetingen 
·  Dutchi op 3 mtr =   - meter.
·  Secchi op 3 mtr =  - meter.
·  Dutchi op 6 mtr =   - meter.
·  Secchi op 6 mtr =  - meter.
·  Dutchi op 9 mtr =   - meter.
·  Secchi op 9 mtr =  - meter.
·  Secchi verticaal =  - meter.
Zie het log voor de details.
Zie alle foto's van deze duik.

Opmerkingen:

De wens om te weten wat voor planten er nu in de bosplas groeien bestaat al heel lang en sindskort heb ik contact weten te leggen met een bioloog, die mij werd voorgesteld door een andere zoetwaterbioloog die Project Baseline Nionplas van informatie voorziet.
Het is een specialist in kranswieren die de website www.kranswieren.nl heeft. Sinds 2013 zijn mij de kranswieren voor het eerst opgevallen. Wellicht zaten ze er al veel langer, maar naarmate interesses toenemen, wordt het oog ook scherper op bijzondere levensvormen.

Dus ik heb een afspraak gemaakt en een facebook event aangemaakt om met een groep duikers, planten naar boven te halen op een systematische manier.
Gelukkig waren Cora, Willem, Niels, John, Walther en Migdad bereid om te helpen.

Dus ik had ziploczakjes gekocht en genummerd, foto's van kranswieren op een A4 afgedrukt en gelamineerd. Tenslotte wil men graag weten waarnaar ze moeten zoeken natuurlijk. Ik had mijn gps ontvanger in mijn oude onderwaterhuis gedaan en de andere ploeg zou kruispeilingen doen. Het is balen dat Migdad zijn vinnen was vergeten, want hij had ook zin om mee te doen. 

Gewapend met netjes, zakjes, camera en gps op pad en iedereen had een duidelijk taak.
Eenmaal onderwater zie ik door de waterkolom doorzichtige vlokjes en wat roeipootkreeftjes.
We zwemmen dwars over richting de linkersteiger op een meter of 8 diepte. John koerst zonder problemen en vlot naar onze eerste bestemming en we verdwijnen even in de mist. Aha een struik Nitellopsis doemt op en verdwijnt bij toeval in zakje 1 die Walther regelt terwijl John het zaknummer, diepte,temperatuur en tijd noteert. Ik maak een foto en ga naar de oppervlakte op een gpsfix te krijgen. Het loopt als een trein en zo vinden we de ene na de andere plant.
Walther verliest even zijn netje met zakjes, maar dat maakt niet uit omdat ik toch weer een gps fix moet nemen. Zodoende vind ik het netje met zakjes weer en kunnen we verder.
Later kunnen we de genoteerde tijden koppelen aan de foto's en gps posities.
Het andere team gebruikt kruispeilingen op vaste punten.
John (links) en Walther

John in de mist.
Chara vulgaris var longibrateata
Nitellopsis.












Soms twijfel ik of ik al niet dezelfde soort aanwijs om te pakken, maar ja "better safe then sorry".  
We vullen zakjes tot ze op zijn en dan is er alweer 1,5 verstreken en de blazen beginnen ook vol te raken. Iedereen is enthousiast en het team laat de vonsten zien. IN drie zakjes zitten kranswieren en een ondefinieerbare plant. Na een heerlijk bakkie koffie en een superduik sluiten we de boel af en gaan naar huis. Daar leg ik alles nog even op volgorde en controleer de oogst. Van de 20 zakjes hebben we 9 zakjes met kranswieren. Vol goede moed rijd ik naar Amsterdam naar dhr Nat. Hij wist niet dat de bosplas kranswieren bevatte en dus kunnen deze vonsten weer aangevuld worden in zijn database. Een voor een worden de zakjes bekeken, waaronder ook andere planten. Met een binoculaier microscoop kun je beter zien wat de verschillen zijn, maar het blijft lastig.
Van de 9 zakjes blijken we dus vier soorten kranswieren te hebben en een variatie van een soort. Nitellopsis wijkt zo af van de Chara soorten dat ie redelijk opvallend is.
Onderstaand zijn de topjes van de planten, waarmee het beste een determinatie kan worden gedaan. Het zit hem in de uitsteekseltjes. We hebben ook planten meegenomen die niet zo snel konden worden gedetermineerd, maar de resultaten daarvan krijg ik later nog. 
Zo blijkt dus dat zoetwaterbiologie geen volledig doorgronde wetenschap is en dat er nog legio vragen zijn. 
Een ding is zeker dat we nu alleen de noordwest hoek hebben gedaan. Mogelijk hebben we nog meer soorten, maar dat vergt weer extra verzamelwerk.

Ik wil iedereen bedanken voor zijn/haar inzet, want deze ochtend en de bijbehorende resultaten waren niet mogelijk zonder het Project Baseline team vrijwilligers.







donderdag 10 juli 2014

2014-07-08 Slecht zicht SETL veranderd!

Weer    : Regen NW Wind 3 bft  
Duikers : John, Nico, Axel
Doel     : Metingen en oefening met Nico 
Duur    :  51 minuten.
Lucht temp  : 15,0 Celsius
Water temp :  7 Celsius minimum.
Fauna    : Kleine afzonderlijke scholen met jonge vis, jonge slakjes op bodem, Zwanenmossel.
Flora : Lange fonteinkruiden, draadalgen, groene plakkaatalgen. Algbolletjes in NW hoek, Donkerbruine vormloze nostoc-achtige bollen.
Thermocline: 6,0 mtr een hele duidelijke. 

Geen zichtmetingen 
·  Dutchi op 3 mtr =   2,0 meter.
·  Secchi op 3 mtr =  3,5 meter.
·  Dutchi op 6 mtr =   4,0 meter.
·  Secchi op 6 mtr =  6,0 meter.
·  Dutchi op 9 mtr =   5,0 meter.
·  Secchi op 9 mtr =  6,0 meter.
·  Secchi verticaal =  - meter.
Zie het log voor de details.
Zie alle foto's van deze duik.

Opmerkingen:
Het is weer tijd voor een meting en het bezoeken van de SETL platen en het zicht is door enorme hoeveelheden zweefvuil wat vertroebeld. Het regent en het is wat somber weer, maar dat mag de pret niet drukken. 
Aangekomen bij de SETL platen maak ik foto's en tot mijn verbazing is H106 compleet veranderd. Het lijkt wel of iemand er tegenaan is gezwommen, want een groot deel van de begroeing is eraf, maar er is ook een grote spons bijgekomen. Via deze link kun je het verloop zien van beide platen. Zie de foto's hieronder in de "drie weken eerder en nu" situatie. Ik zie zelfs kleine overlevingsbolletjes van de spons op de H106.
H106 15-06-2014 
H106 08-07-2014 sterk veranderd


Ook de nieuwe platen zijn in ontwikkeling qua groei. Dikke eierstrengen en jonge mosselen en dat al na 3 weken.



Kortom er gebeurt genoeg op 14 vierkante centimeter en dat maakt SETL ook zo leuk. John is al druk metingen aan het doen en Nico oefent zijn trim door bij John te hangen en bij de laatste zichtmeting op 9 meter bij mij te komen. Onder het paviljoen is het zicht bizar slecht ondanks dat we toch redelijke waarden hebben met de metingen. We zwemmen verder uit richting de zuid en na verloop van tijd geeft ik Nico het teken dat ie op kompas ons terug naar de kant moet brengen. Ik kijk intussen wat er op de bodem te zien is, maar het blijft wat grijzig. Er lijkt niet zo veel leven te zitten, maar schijn zou kunnen bedriegen, ware het niet dat ik geen potjes bij mij heb om een monstertje in te doen. Nico is lekker bezig en uiteindelijk komen we links van het Paviljoen uit. We zwemmen noordoost langs de kant om te kijken of ik nog wat bijzonders zie. Draadalgen op 9 meter diepte zien er nog redelijk fris groen uit. Afgezien van losse groepjes vis zit er niks groots. Er liggen op de bodem duizenden kleine donkere torenslakjes. Althans het lijkt een torentje.Fonteinkruiden groeien bij de instap alleen ondiep en zowaar begint de waterpest meer vat te krijgen. Aha een levende zwanenmossel steekt in het zand en dat is toch redelijk bijzonder, aangezien deze toch vaak ten prooi valt aan vissen of vogels.  Ik pak een grote schelp op en het blijkt een erg groot uitgevallen direhoeksmossel (Dreissena polymorpha) te zijn. Dit exemplaar meet 34 mm en dat is behoorlijk aan de maat!



Er staat een ook een bord bij een kleiblok die verankerd zit in de klei. Nu maar hopen dat dat een beetje houdt. Ik maak een foto en aan de hand van de foto scan ik met mijn mobiel de QRcode. Juist ja -> Duikteam Thamen heeft dus een beetje kleur gebracht :)



Het was weer een leuke duik en het is gestopt met regenen. Een kop koffie van John en een paar koeken vallen goed. Ik kan alweer niet wachten tot zaterdag aanstaande. Dan gaan we waterplantmonsters opduiken om te laten determineren door een vooraanstaand bioloog van kranswieren.nl


zaterdag 28 juni 2014

Foto van de week, "Make love to se camera"

Foto: Marco Garitta

De meeste van ons zullen een vis voorzichtig benaderen om het maar mooi op de foto te krijgen.
Marco werkt compleet anders.

Marco ziet de vis in kwestie en gaat gewoon rits rats, pontificaal voor een snoek liggen.
Met z'n mediterrane gaves, weet hij zelfs vissen te betoveren en deze blijven dan 
ook gewoon voor de lens liggen.
Deze dame wilde volgens mij iets meer Marco!

donderdag 26 juni 2014

SETL Resultaat periode 15-03 t/m 15-06


We verwachten hetzelfde, maar toch is het leuk wat je allemaal tegenkomt op zo'n SETL plaat.
Na drie maanden in 1 meter diep water te hebben gehangen zitten deze organismen op een plaat en dat is best bijzonder te noemen als je weet dat de plaat op z'n kop hangt. 
Dus op een of andere manier vinden organismen deze omgekeerde wereld een prettige plek om zich erop te vestigen.
Om een idee te krijgen van de afmetingen.
Schone platen hangen al weer dus ik ben benieuwd!!

Schelpdiertje is ca 0,5 mm groot. 
Borstelworm = ca 5-6 mm groot.
Dansmuglarve = 5-9 mm groot
Eenoogkreeftje.. net zo dun als het groene alg.
Zoetwaterpoliep kopje is ca 1 mm groot.
Zoetwatersponzen op plaat zijn nu 3-5 mm groot, maar kunnen een complete plaat bezetten.
Vlokreeft ca 5-6 mm groot




zondag 22 juni 2014

Te gast bij Natuurfestival Heimanshof 28-06-2014


Project Baseline is te gast bij het natuurfestival op de Heimanshof zaterdag aanstaande 28 juni van 13:00 - 17:00.
Project Baseline heeft een maandelijkse column in het Witte Weekblad (uitgave Hoofddorp) en verteld kort over het onderwaterleven in de Bosplas. Kinderen hebben die middag de gelegenheid om vragen te stellen en filmpjes te bekijken over het onderwaterleven. 
Uiteraard mogen de begroeide SETL platen niet ontbreken en natuurlijk komt er een duikset te staan. 







2014-06-22 Vis vis en nog eens vis.

Weer    : Zonnig N Wind 3 bft  
Duikers : Dean, Marco, Axel
Doel     : Karpers filmen 
Duur    :  146 minuten.
Lucht temp  : 21,0 Celsius
Water temp :  7 Celsius minimum.
Fauna    : >5 snoeken, >10 paling, 3 snoekbaarzen, scholen met jonge vis, jonge slakjes op bodem. Veel vlokreeften, garnalen op darmwieren, 
Flora : Lange fonteinkruiden, darmwieren, draadalgen, groene plakkaatalgen. Algbolletjes in NW hoek, Nitellopsis achtige en Chara sp in NW hoek.
Thermocline: 6,0 mtr een hele duidelijke. 

Geen zichtmetingen 
·  Dutchi op 3 mtr =   - meter.
·  Secchi op 3 mtr =  - meter.
·  Dutchi op 6 mtr =   - meter.
·  Secchi op 6 mtr =  - meter.
·  Dutchi op 9 mtr =   - meter.
·  Secchi op 9 mtr =  - meter.
·  Secchi verticaal =  - meter.
Zie het log voor de details.
Zie alle foto's van deze duik.

Opmerkingen:
Dean had het plan om karpers te gaan filmen en dus was het doel om naar achter de linker versmalling te gaan kijken. Via de 12-15 meter lijn zijn we overgestoken en Dean heeft er aardig de benen in. Het zicht varieert daar van minder tot heel goed. We passeren het dekschuitje. Het verloopt heel vlot en met 40 minuten zijn we waar we wezen moeten. Er is echter weinig karper te zien. Wel mooi helder en redelijk veel waterpest. Op de terugweg komen we zeggen en schrijven twee karpers tegen, maar die zijn zo schuw, dat ze al weg zijn voor je je camera hebt gepakt. We worden desondanks niet teleurgesteld. Ik heb hier nog nooit zo veel snoek, paling , en snoekbaars in een gebied gezien. Wat een leven zeg. Dean maakt nog even een foto van MP6 , die nu eindelijk wat begint te begroeien. We ruimen wat verloren vistuig op die achter de mosselen en uitsteeksels zijn blijven hangen. Even verder komen we bij de vlakke kleiblokken.
MP6 20 celsius. Foto:Dean
 Er zitten twee snoekbaarzen kennelijk nog op een nest, want ze zijn erg territoriaal en vallen zelfs aan als je te dichtbij komt. Dat is ook logisch. Daar vlakbij hangen ook snoeken  en een derde snoekbaars rond. Er is een snoek met een afwijkende tekening. 
Foto: Dean, Snoek met een netvormige tekening.

Foto:Axel

Bijzondere paling met erg grote ogen en verbleekte huid.Foto:Axel
Ik zie verschillende soorten kranswieren dus dat betekent dat we binnenkort deze verschillende soorten gaan oogsten om te determineren. Tussen de algen zien Dean en ik een hele bleke paling. Het lijkt wel dood, maar niets is minder waar. Twee enorme grote ogen kijken ons aan en voor we het weten is ie vertrokken, maar naast deze ligt er nog eentje die net doet of ie ons niet ziet. Later komen we de bleke paling nog een paar keer tegen.
Bij de kleistort zijn hele aparte witte wolken te zien die heel mooi blijven hangen terwijl we eronder door zwemmen.
We wisten dat er verderop vissers zaten en we komen vier lijnen tegen die we passeren. Het zicht is bijna slecht van de vis. Het is echt ongelooflijk. We zien ook grote plukken alg als een donzen dekbed zweven. 
Sinds het uit blijven in 2013 van de beluchtingspontons is nog nooit zo rijk aan vis geweest. Je zou kunnen zeggen dat de plas dus voldoende voedsel biedt om zo veel leven te ondersteunen.
Het water ruikt lekker fris en de helderheid is ook prima en dan te weten dat ook de het duiken hier geintensiveerd is. Of het effect heeft weet ik niet, maar al die beweging en bellen van duikers zorgen misschien ook enigszins voor een plaatselijke verticale menging. Vooralsnog blijft het spannend wat de warmte met de plas gaat doen en wat het effect is dit jaar.

Foto:Axel